Jan Badziak

Profesor Nauk Technicznych

Instytut Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy (IFPiLM), Warszawa
Specjalista w dziedzinie fizyki plazmy i laserowej fuzji termojądrowej.

✉ jan.badziak@ifpilm.pl

Krótki życiorys zawodowy

Jan Badziak urodził się w 1946 r. w Pabianicach. Po ukończeniu Liceum Ogólnokształcącego studiował przez okres 2 lat na Wydziale Elektrycznym Politechniki Łódzkiej, a następnie na Wydziale Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu Łódzkiego, gdzie w 1971 r. uzyskał tytuł magistra fizyki. Stopień naukowy doktora nauk technicznych, a następnie doktora habilitowanego nauk technicznych nadała mu Rada Naukowa Wydziału Elektroniki Wojskowej Akademii Technicznej (WAT) w Warszawie odpowiednio w roku 1976 i 1984. Tytuł profesora nauk technicznych został mu nadany przez Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej w roku 1998.

Jan Badziak rozpoczął pracę zawodową w 1971 r. na stanowisku asystenta naukowo-badawczego w Instytucie Elektroniki Kwantowej WAT. Od października 1972 r. przez okres 2 lat pracował jako starszy asystent naukowo-dydaktyczny w Instytucie Fizyki Politechniki Łódzkiej. W październiku 1974 r. ponownie podjął pracę w Instytucie Elektroniki Kwantowej WAT na stanowisku adiunkta naukowo-badawczego. Od 1976 r. pracuje w Instytucie Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy (IFPiLM) w Warszawie. W instytucie tym pracował na stanowiskach naukowych adiunkta, docenta (od 1988 r.), profesora instytutu (od 1993 r.) i profesora (od 1998 r.). W instytucie tym kierował zespołami naukowymi, między innymi jako kierownik pracowni (trzykrotnie), kierownik zakładu (trzykrotnie), kierownik zespołu zakładów oraz kierownik oddziału. Pełnił również funkcję przewodniczącego i wiceprzewodniczącego (czterokrotnie) Rady Naukowej IFPiLM.

W pierwszym okresie swojej działalności naukowej, tj. do 2000 r., prowadził prace badawcze i projektowe związane z fizyką laserów i techniką laserową. Efektem tych prac było między innymi zaprojektowanie i zbudowanie największych w Polsce impulsowych systemów laserowych o mocach sięgających gigawatów (laser gazowy CO2) i terawatów (laser z ośrodkiem stałym). Od 2000 r. działalność naukowa Jana Badziaka jest skoncentrowana na badaniach teoretycznych i eksperymentalnych z zakresu fizyki plazmy i laserowej fuzji termojądrowej. Prowadzi między innymi pionierskie badania nad laserowymi akceleratorami cząstek i plazmy oraz nowymi wariantami fuzji termojądrowej indukowanej laserami wielkiej mocy. Wyniki badań Jana Badziaka zostały opublikowane w blisko 300 artykułach w czasopismach naukowych o międzynarodowym zasięgu, a także były przedmiotem około 200 komunikatów i referatów na międzynarodowych i krajowych konferencjach naukowych.

Jan Badziak prowadził również działalność dydaktyczną, skoncentrowaną przede wszystkim na kształceniu młodej kadry naukowej. Sprawował nadzór merytoryczny nad pracami magisterskimi, doktorskimi i habilitacyjnym realizowanymi w kierowanych przez niego zespołach i między innymi wypromował pięciu doktorów.

Za osiągniecia w pracy badawczej został odznaczony Złotym i Srebrnym Krzyżem Zasługi oraz był wyróżniany odznaczeniami resortowymi.

Bardziej szczegółowe omówienie działalności naukowej, organizacyjnej i dydaktycznej Jana Badziaka przedstawiono w punktach II – V niniejszego dokumentu.

Edukacja

Mgr fizyki
1971
Spec. fizyka teoretyczna
Wydz. Mat-Fiz-Chem., Uniwersytet Łódzki
Dr nauk technicznych
1976
Spec. elektronika kwantowa
Wydz. Elektroniki, Wojskowa Akademia Techniczna
Dr hab. nauk technicznych
1984
Spec. elektronika kwantowa
Wydz. Elektroniki, Wojskowa Akademia Techniczna
Profesor nauk technicznych
1998
Nadany przez Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej

Stanowiska i funkcje organizacyjne

1. Stanowiska naukowe

  • Asystent: 1971 – 72 r., Wojskowa Akademia Techniczna.
  • Starszy asystent: 1972 – 74 r., Politechnika Łódzka, Instytut Fizyki, 1974 – 75 r., Wojskowa Akademia Techniczna.
  • Adiunkt: 1976 – 84 r., Instytut Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy (IFPiLM).
  • Docent: 1984 – 93 r., IFPiLM.
  • Profesor instytutu: 1993 – 1998 r., IFPiLM.
  • Profesor: od 1998 r., IFPiLM.

2. Stanowiska i funkcje organizacyjne

Instytut Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy (IFPiLM)

  • Kierownik Pracowni:  1976 – 1977, 1989 – 2006, 2015 – 2019 r.
  • Zastępca Kierownika Pionu Techniki Laserowej (4 zakłady naukowe): 1978 – 80 r.
  • Kierownik Zakładu:  1981 – 1987, 2007 – 2011, 2014 – 2015 r.
  • Kierownik Zespołu Zakładów (3 zakłady):  1987 – 1988 r.
  • Kierownik Oddziału (2 zakłady): 2012 – 2013 r.

 

  • Z-ca Przewodniczącego Rady Naukowej IFPiLM:  1991 – 2004, 2011 – 2014 r.
  • Przewodniczący Rady Naukowej IFPiLM: 2005 – 2008 r.

Inne organizacje naukowe

  • Z-ca Przewodniczącego Rady Centrum Nowych Technologii Energetycznych,
  • Członek Komitetów Naukowych kilkunastu konferencji naukowych krajowych i międzynarodowych,
  • Członek zespołów doradczych projektów międzynarodowych.

Działalność naukowa

W działalności naukowej Jana Badziaka można wyróżnić dwa okresy.

W pierwszym okresie tej działalności, tj. w latach 1971–2000, Jan Badziak realizował badania z zakresu elektroniki kwantowej i techniki laserowej. Tematyka tych badań obejmowała, między innymi, prace teoretyczne i eksperymentalne dotyczące: generacji i wzmacniania impulsów laserowych w ośrodkach stałych i gazowych, nieliniowej propagacji i wielofotonowej absorpcji promieniowania laserowego, generacji ultrakrótkich (piko- i femtosekundowych) impulsów laserowych oraz rozmaitych zagadnień związanych z laserami impulsowymi wielkiej mocy. Efektem tych badań były m. in.: 2 rozprawy naukowe (doktorska i habilitacyjna), monografia naukowa (pt. Lasery Ekscymerowe), 2 patenty oraz wiele artykułów naukowych i referatów konferencyjnych.

W okresie tym Jan Badziak zorganizował trzy unikatowe w skali kraju laboratoria badawcze: Laboratorium Impulsowych Laserów CO₂, Laboratorium Laserów Ekscymerowych oraz Laboratorium Laserów Wielkiej Mocy (LLWM). W laboratoriach tych prowadził, wraz z kierowanymi zespołami, zaawansowane prace projektowe, konstrukcyjne i badawcze dotyczące krótko-impulsowych (nanosekundowych) laserów CO₂ dużej mocy, laserów ekscymerowych XeCl oraz systemów laserowych wielkiej mocy generujących impulsy ultrakrótkie (w LLWM). Rezultatem tych prac było, między innymi:

  • zbudowanie największego w kraju i jednego z nielicznych w tym czasie w Europie, krótko-impulsowego systemu laserowego CO₂ o mocy 10 GW (1010 W),
  • zbudowanie pierwszych w kraju laserów ekscymerowych pobudzanych wiązką elektronów,
  • zbudowanie dwuwiązkowego nanosekundowego lasera na szkle neodymowym o mocy 60 GW,
  • zbudowanie, pierwszego w kraju i jednego z pierwszych w Europie, pikosekundowego systemu laserowego na szkle neodymowym o mocy 1 TW (1012 W).

Prace nad rozwojem laserów wielkiej mocy oraz ich zastosowaniami w badaniach naukowych kontynuował również po 2000 r. W efekcie tych prac laboratorium LLWM zostało wyposażone w pierwszy w kraju femtosekundowy system laserowy o mocy 10 TW oraz unikalną aparaturę diagnostyczno-pomiarową do badań oddziaływania ultrakrótkich impulsów promieniowania laserowego wielkiej mocy z materią, a w szczególności do badań wysokotemperaturowej plazmy wytwarzanej laserem.

W drugim okresie swojej działalności naukowej (po 2000 roku) Jan Badziak koncentruje się na badaniach teoretycznych i eksperymentalnych z zakresu fizyki plazmy i laserowej fuzji termojądrowej. Prowadzi m. in. badania oddziaływania piko- i femtosekundowych impulsów promieniowania laserowego o bardzo wysokim natężeniu z materią i wytwarzaniem wysokotemperaturowej plazmy oraz badania nad nowymi, laserowymi akceleratorami cząstek (protonów, ciężkich jonów) i plazmy. Znaczącą część jego prac badawczych stanowią prace związane z laserową fuzją termojądrową. W tej tematyce koncentruje się na badaniach nowych wariantów fuzji termojądrowej: fuzji z zapłonem paliwa inicjowanym intensywną wiązką protonów lub jonów generowaną laserem oraz fuzji z zapłonem inicjowanym uderzeniem pocisku plazmowego przyspieszanego laserem.

Badania prowadzi przy szerokiej współpracy międzynarodowej z naukowcami z różnych krajów Europy (m.in. Czech, Włoch, Francji, Wlk. Brytanii), a także USA, Japonii i Australii. Kieruje w tym okresie kilkunastoma projektami krajowymi i międzynarodowymi, a także uczestniczy w wielu innych projektach międzynarodowych. Eksperymenty prowadzone w ramach tych projektów są realizowane w większości na dużych europejskich instalacjach laserowych (w Czechach, Francji, Wlk. Brytanii), a także z wykorzystaniem lasera pikosekundowego lub femtosekundowego w utworzonym przez niego laboratorium LLWM. Wyniki prowadzonych badań są publikowane w prestiżowych czasopismach naukowych i prezentowane na konferencjach międzynarodowych w Europie, USA, Japonii i Australii.

Dorobek naukowy z całego okresu działalności zawodowej Jana Badziaka obejmuje:

  • 1 monografię naukową,
  • 2 rozprawy naukowe,
  • około 300 artykułów naukowych (autor lub współautor) w czasopismach o międzynarodowym zasięgu (wykaz tych artykułów można znaleźć pod adresem orcid.org/0000-0002-8687-1688 oraz w bazach Scopus i Web of Science, zaś lista 100 artykułów wybranych z tego wykazu jest zamieszczona w Dodatku),
  • około 200 komunikatów i referatów na konferencjach międzynarodowych i krajowych,
  • 3 patenty,
  • kilkadziesiąt raportów i opracowań wewnętrznych.

Indeks Hirscha dla opublikowanych przez niego prac naukowych wynosi H ≥ 37 (w 2026 r.) i jest najwyższy wśród naukowców zajmujących się w Polsce fizyką plazmy i fuzją termojądrową.

W 2025 r. Jan Badziak został umieszczony na prestiżowej liście Stanford/Elsevier Top 2% Scientists List wyróżniającej 2% najbardziej wpływowych naukowców na świecie.

Za osiągnięcia w pracy badawczej został odznaczony Złotym i Srebrnym Krzyżem Zasługi, a także był wyróżniany odznaczeniami resortowymi.

Działalność dydaktyczna

Kształcenie studentów

  • Zajęcia ze studentami w ramach przedmiotów „Ćwiczenia rachunkowe z fizyki" i „Laboratorium fizyczne" realizowanych na Wydz. Fizyki Politechniki Łódzkiej (1972–74).
  • Prowadzenie 2 przedmiotów: „Podstawy elektroniki kwantowej i optyki nieliniowej" oraz „Podstawy techniki laserowej" dla studentów WAT realizujących studia indywidualne w IFPiLM (1978–88).
  • Kierowanie lub nadzór nad pracami magisterskimi realizowanymi w zakładach i pracowniach IFPiLM nadzorowanych przez Jana Badziaka.

Kształcenie kadry naukowej

  • Promotor 5 zakończonych prac doktorskich.
  • Nadzór organizacyjny i merytoryczny nad pracami doktorskimi i habilitacyjnymi realizowanymi w kierowanych przez Jana Badziaka zespołach.

Inne

  • Recenzje prac doktorskich (krajowych i zagranicznych), postępowań habilitacyjnych i profesorskich.
  • Recenzje projektów naukowych (krajowych i zagranicznych).
  • Recenzje dziesiątek artykułów w czasopismach naukowych.
  • Ekspertyzy.
  • Wykłady konferencyjne i seminaryjne dla środowiska fizyków.

Dodatek – Lista 100 wybranych publikacji Jana Badziaka

ORCID: 0000-0002-8687-1688 · Scopus · Web of Science

Pełna lista (~300 artykułów) dostępna na ORCID oraz w bazach Scopus i Web of Science.
orcid.org/0000-0002-8687-1688